Aby nasza kolekcja była rozsądna ;)

Nowy rok, nowy budżet, więc może i nowe gry. Ostatnio przeglądałem BoardGameGeek za różnymi ciekawymi grami, które mógłbym chcieć kupić lub sprowadzić. Przy okazji natknąłem się na jeden wątek, którego autorem jest Daniel Karp – jeden z administratorów portalu BGG. Ogólnie jego tekst jest zbiorem kilkunastu uwag, które sformułował razem z czytelnikami i których przestrzeganie ma na celu sprytne zarządzanie kolekcją, aby nie obrosła niechcianymi tytułami. Zapewne większość z nas już jakiś zestaw kryteriów stosuje, jednak zanim siądziemy do szału zakupów zachęcam do przeczytania, co Daniel chciał przekazać. Poniższy tekst został oparty o wątek http://www.boardgamegeek.com/geeklist/9404/ za zgodą autora i opatrzony moimi komentarzami. Większość z poniższych uwag stosuję w mniejszym lub większym stopniu starając się nimi ograniczyć moją pasję gromadzenia wszystkiego. A więc przemyślenia czas zacząć.

Kiedy to tylko możliwe wypróbuj grę przed kupnem
Wszyscy zapewne zgodzą się z tym postulatem w teorii, ale z praktyką bywa już różnie. Nie raz zdarza mi się kupić grę pod wpływem impulsu, dobrych recenzji czy polecenia znajomego. Wprawdzie, kiedy przychodzi mi być tym pierwszym, który w gronie znajomych posiada dany tytuł nie mam możliwości sprawdzenia, ale od czasu Piratów: Córki Gubernatora stałem się szczególnie ostrożny. 50 czy 150zł za grę to jednak zauważalna suma i dla oszczędzenia warto czasami poświęcić te kilka dni i namówić znajomego, który grę już posiada na chociażby jedną partyjkę. Oczywiście czytając różne recenzje również możecie wyrobić swoje własne zdanie, nic jednak nie zastąpi własnoręcznego testu.

Nie kupuj gier, które są jedynie „dobre”
Poza nielicznymi tytułami większość gier, z którymi się zetkniecie jest przynajmniej akceptowalna, często są to gry dobre, a tylko niewielki procent to gry wybitnie dobre. Kiedyś zastanawiałem się nad kupnem Portobello Market... fajna gra, prawda? Ale w tej kategorii jest bardzo dużo gier. Lekkich i średnio ciężkich, przyjemnych w odbiorze i pozwalających na grę w powiedzmy 2-4 graczy. Jak dużo takich gier będziecie mieć w swoich kolekcjach to Wasz wybór. Z góry jednak ostrzegam, że podobnie jak Daniel możecie spotkać się z problemem, co z daną grą zrobić. Jest dobra, da się w nią grać, więc szkoda ją sprzedać, zwłaszcza, że sprzedając ją jako używaną stracimy część pieniędzy. Ale prawie w nią nie gracie, bo przecież jest tyle podobnych gier, że muszą dzielić między siebie czas kiedy macie ochotę na „jedną z takich gier”. Tak bardziej prywatnie, żebym mógł uzasadnić swoje zapędy kolekcjonerskie... posiadanie dobrej gry, w którą się nie gra nie jest złe, po prostu wydane na nią pieniądze leżą, kurzą się i zajmują miejsce na półce.

Ograniczaj kolekcję regularnie i dokładnie.
Z kolekcją jest jak z mieszkaniem. Samo kupowanie gier i dodatków to najwyżej jedna trzecia sukcesu. Jeżeli gra pod pewnymi względami nam nie pasuje, nie mamy ochoty w nią grać... to może czas odzyskać te kilka złotych? Będą zarówno pieniądze jak i miejsce na nowe tytuły. Jest tutaj jednak pewien problem, a mianowicie poprzedni punkt... czasami gra jest dobra i łudzimy się, że niedługo do niej wrócimy. W praktyce różnie to bywa. Jedną z pierwszych „dużych” gier, które kupiłem był „Ys”... całkiem przyjemny. Czas jednak mijał, Ys kurzył się niedotykany ręką gracza. Już dojrzałem do sprzedaży... ale postanowiliśmy dać mu ostatnią szansę. I to mógł być błąd, grało się całkiem miło, ale teraz znowu od 4 tygodni nie zdarzyło nam się do niego ponownie zasiąść, ba, nie mieliśmy nawet jakiejś wyraźnej ochoty, żeby w niego zagrać.

Unikaj podejrzanie dobrych okazji kupienia gier, których nie wypróbowałeś.
Jak to Daniel zauważył... czasami okazja jest bardzo dobra, bo gra taka nie jest. Przez super okazje kupiłem już kilka tytułów, nie gram w nie, bo po 1 lub 2 próbach okazywało się, że to nie jest dokładnie to czego szukałem. Większość takich okazji sprowadza się do jednego smutnego stwierdzenia. Grę kupuje się za pieniądze, ale jej wartość jest niezależna od tego, ile się za nią zapłaciło. Gra za 200zł kupiona za 50zł nie okaże się fajniejsza tylko przez okazyjną cenę, więc skoro nie byliście gotowi dać pełnej sumy... to dlaczego dawać o te kilka złotych mniej?

Zwracaj uwagę na upodobania znajomych.
W przeciwieństwie do gier komputerowych w gry planszowe i karciane gramy zwykle w 2, 3 lub więcej osób. I gra powinna odpowiadać tym wszystkim osobom. Jeżeli wszyscy Twoi współgracze lubią przyjemne kolorowe eurogry, to niezależnie jak bardzo Ty chcesz zagrać w powiedzmy Go nie wyciągniesz jej na stół, bo nikt z Tobą nie zagra. Oczywiście, może się zdarzyć, że w najbliższej przyszłości znajdziesz grono chętne zagrać właśnie w Go, ale jeżeli zmiana grona znajomych nie jest Twoim celem, to po co kupować grę, w którą nie będziesz miał z kim zagrać?

Nie kupuj gier „na wszelki wypadek”
Polski rynek gier nie jest jeszcze bardzo rozwinięty, są problemy z ciągłą dostępnością pewnych tytułów, ale to się powoli zmienia. Nie musimy już kupować gier, bo mogą się skończyć w sklepie. Dużo sklepów jest chętnych ściągnąć nawet egzotyczne tytuły z zagranicy. Dla miłośników naprawdę egzotycznych lub starych gier pomocą służą osoby, które regularnie kupują używane gry przez serwisy typu eBay i możemy się z nimi tak czy inaczej dogadać. Szczególnym przypadkiem kupowania na wszelki wypadek są przedsprzedaże. Tak, gra będzie droższa za dwa dni, ale podobnie jak wcześniej napisałem, te 20% zniżki nie ma żadnego odbicia w tym, jak często będziemy po dany tytuł sięgać. Wiem po własnym przykładzie i kilku grach, które w ten sposób kupiłem. Jest to szereg fajnych, ciekawych, porządnych gier, w które jakoś nie zdarza mi się zagrać.

Zwracaj uwagę na szczegóły opinii na różnych serwisach opiniotwórczych. Zwłaszcza, kiedy wiesz, że nie uda Ci się wypróbować danej gry.
Obecnie istnieje naprawdę dużo serwisów z opiniami. Jest między innymi anglojęzyczny BoardGameGeek i Bruno Faidutti Ideal Game Library, kilka serwisów niemieckich i francuskich, a nawet szereg polskojęzycznych stron i blogów, których autorzy starają się coś Wam przekazać i o grze powiedzieć. Zapewne od razu natkniecie się na szereg rozbieżności odnośnie oceny różnych gier. Jedni uznają grę za fantastyczną, inni za beznadziejną, średnio wyjdzie, że gra ma np. 6.44 punktu w skali do 10. I? I właściwie niewiele z takiej oceny wynika. Trzeba być świadomym trzech rzeczy. Chętniej ocenia się gry, co do których ma się jakieś emocje... uwielbia się je lub się ich nienawidzi. Po drugie, każdy ma inne upodobania, a może wystawić jedną liczbową ocenę. Bez poznania prferencji i upodobań recenzenta nie powinniśmy brać tej oceny jako niepodważalnej. I po trzecie, gry które mają poniżej 3 w skali 1-10 też mogą się nam bardzo spodobać i odwrotnie, gry posiadające 9 i więcej punktów mogą okazać się najdroższą podstawką pod paprotkę jaką kiedykolwiek kupiliście. Ja zawsze staram się przeczytać możliwie dużo recenzji i opinii, głównie tych ze środka skali ocen. Poświęcam na to nawet 3-4 godziny, bo mam to zwykle za darmo, a za grę przyjdzie mi zapłacić. Staram się wychwycić cechy gry i przenoszę je na własne upodobania.

Nie kupuj gier, których TY nie lubisz.
Chciałem jeszcze bardziej podkreślić „Ty”. Chodzi o jedno krótkie stwierdzenie. Wasza kolekcja to gry, za które Wy zapłaciliście. Wy w nie grać będziecie. Wasze półki będą zajmowały i Wy będziecie je codziennie wstając rano oglądać. Więc jeżeli Wam się ta gra nie podoba, to może by jej nie kupować? Skoro znajomi chcą w nią grać, to niech kupią ją do własnej kolekcji, zapewne pozwolicie im skorzystać z rabatu w Waszym ulubionym sklepie... ale czy to koniecznie żebyście Wy musicie za nią płacić?

Sprzedaj gry, których nie możesz się pozbyć w inny sposób.
Jak gra leży na półce to się kurzy, i kurzy, i kurzy. To nie jest pamiątkowa moneta, która nabiera z wiekiem wartości. Większość materiałów, z których gra jest wykonana nie pozwoli jej nabrać wartości muzealnej. Oczywiście pozbywanie się gier za wszelką cenę nie ma sensu, ale jeżeli uda się wam dokonać jakiejś sensownej wymiany lub sprzedaży to dlaczego nie? I Wy i kupujący będziecie zadowoleni. Oczywiście jest to krok wyłącznie dla zdesperowanych. Posiadaczom wielkich willi i zasobnych portfeli tego kroku nie proponuję.

Wymienianie się grami też podlega twardym zasadom.
Oczywiście, możecie się wymienić swoją czarną owcą kolekcji za normalną, chociaż powszechną grę. Tylko dlaczego? Fakt, wasza kolekcja na tym nie ucierpi, ale.... zapłacicie za wysyłkę, a wasza paczka może i tak zostać potraktowana przy przesyłce jak piłka do zabawy. Więc skoro aktualna oferta nie jest bardzo dobra, to może warto pokręcić nosem. Może niedługo znajdzie się inna. To, że nie obracamy gotówką w sposób jawny nie oznacza przecież, że towar, który wysyłamy nie ma swojej wartości. Ja osobiście się nie wymieniam, może jak będzie naprawdę świetna okazja to rozważę zarówno wymianę jak i sprzedaż niechcianych tytułów... jak długo mam co do garnka włożyć i mam miejsce w szafie na ubrania nie czuję wyraźnego przymusu do podejmowania takich kroków.

Unikaj gier niepraktycznych podczas rozgrywki.
Co może być niepraktycznego? Długi czas rozkładania gry, wielkie zapotrzebowanie na powierzchnię, czas lub koncentrację. Mając małe dziecko nie zagramy w coś, co wymaga przekrzykiwania się. I wiele, wiele innych rzeczy, które w naszej sytuacji mogą okazać się niepraktyczne. Jakość rozgrywki może oczywiście wynagradzać część tych niedogodności, ale musicie być świadomi wszystkich cech gry, z wielkością pudełka i planszy włącznie.

„Nie wydawaj pieniędzy aby oszczędzić”
Przedsprzedaże, kreowanie potrzeb klientów, podpowiadanie, że tylko teraz kupicie grę o 10% taniej. A czy Wy jej naprawdę potrzebujecie? Podobnie ma się to z takimi okazjami jak darmowa przesyłka czy rabat zależny od wartości zamówienia. Powracamy do kwestii, którą drążę od początku tego artykułu. Cena gry nie wpływa na wartość rozgrywki. Jeżeli brakuje wam kilkunastu złotych aby skorzystać z takiej promocji to może warto poczekać jakiś czas aż pojawi się jeszcze jeden tytuł, który chcecie kupić. Może macie znajomego, którego właśnie koszty wysyłki powstrzymywały od kupienia jednej maleńkiej gierki i uda Wam się razem zyskać na współpracy. Z mojego własnego doświadczenia, ostatnio zdarzyło mi się dołożyć do zamówienia towar za 13zł, żeby oszczędzić 12zł na wysyłce. Okazało się, że było warto, bo dostałem całkiem fajny drobiazg wart pełnych 13zł. Ale wstyd się przyznać, ile razy miałem ochotę lub domówiłem coś, czego nie potrzebowałem, tylko po to, żeby skorzystać z takich promocji.

Unikaj podobnych gier.
Jeżeli gra jest podobna do innej gry, którą posiadasz pod względem mechaniki czy tematu, to czy jej tak naprawdę potrzebujesz? Kolejna gra z zagrywaniem kart w ciemno może być fajna, bo zamiast zbierać bycze głowy będziemy podtapiać owieczki. Ale kiedy przyjdzie nam ochota na taki typ gry wybierzemy jedną z nich, a druga będzie czekała na półce bardzo długi czas. Powiem więcej, jeżeli mamy ochotę zagrać w grę danego typu to nasze preferencje będą nas zwykle kierowały do tego samego tytułu z takim samym zestawem dodatków. Więc nawet, jeżeli posiadany tytuł odrobinkę w czymś ustępuje nowej grze... to za niego już zapłaciliśmy. Wracamy więc do kwestii pieniędzy i decyzji, czy ta niewielka różnica jest warta pieniędzy, które przyjdzie nam zapłacić.

Po przeczytaniu zapewne zastanawiacie się, po co taki tekst. Ze świadomości, że gdybym przed każdym kliknięciem „dodaj do koszyka” zastosował powyższe uwagi byłbym uboższy o kilkanaście godzin szukania po internecie, ale jednocześnie o kilkaset złotych bogatszy... a moja kolekcja by na tym nie ucierpiała. Tego rodzaju poradniki powinny być swoistą przeciwwagą dla marketingu, który panoszy się wszędzie krzycząc „kup wszystko” i dla naszych własnych chęci posiadania. W swoich recenzjach często nakłaniam Was do kupienia tej czy tamtej gry. Staram się jednocześnie dostarczać chociaż 2-3 linki do innych recenzji niezależnie, czy są one zgodne z moim własnym zdaniem. Pozostaje mi więc życzyć samych udanych zakupów i liczyć, że nasz rynek wydawniczy po raz kolejny w tym roku miło nas zaskoczy.