Carcassonne: Łowcy i Zbieracze

W artykule o punktacji w Carcassonne wspomniałem o niezależnej grze Carcassonne: Łowcy i Zbieracze opierającej się o mechanikę podstawowej wersji. Pora opisać ją dokładniej, gdyż coraz więcej osób przerażonych liczbą dodatków sięga właśnie po ten niezależny tytuł, który obiecuje nam pełną głębię doświadczeń za mniejsze pieniądze i bez konieczności dokupywania dodatków.

Są 3 zasadnicze różnice między podstawowym i czystym Carcassonne, a wersją Łowcy i Zbieracze:

• wygląd – zamiast średniowiecznych wiosek budujemy łąki, lasy i systemy rzeczne
• urozmaicenie zasad i elementów – poza normalnymi kafelkami i meeplami dostaniemy kafelki bonusowe i chatki
• zmodyfikowane zasady punktacji – punktacja jest bardzo zbliżona do punktacji podstawowej, jednak zawiera pewne modyfikacje dostosowane zarówno do innych elementów gry jak i bardziej bezwzględnych czasów, które prezentuje

Pora przejść do skróconego opisu rozgrywki, żeby wyjaśniło się co jest do czego.

Zasady
Podstawowych zasad budowy opisywać nie będę szczególnie obszernie. Zakładam, że czytelnicy są zaznajomieni z podstawową wersją, tudzież nabyli troszkę wiedzy czytając rozmaite artykuły dotyczące tej serii, a które ukazały się również na Krainie Gier.


Pierwsze, co zwraca uwagę to chatki w kolorach graczy. Otóż w czasie ruchu gracz może zająć swoim meeplem łąkę, las (odpowiednik miasta z podstawowego Carcassonne) lub rzekę (przypominającą nieznacznie drogi). Alternatywą jest użycie wspomnianej chatki do zajęcia systemu rzecznego. Chatkę stawiamy wyłącznie na jeziorach, które w swoim systemie rzecznym nie posiadają innej chatki, nie wchodzą one jednak w konflikt z meeplami.


Drugim elementem, który wyróżnia się są klocki oznaczone na rewersie górą z bryła złota. Są to klocki bonusowe, nie mieszane z podstawowym zestawem klocków, ale tasowane i ustawiane zakryte w stosie z boku obszaru gry. Gracz może je otrzymać, kiedy zamknie las zawierający w sobie symbol góry. Nie istotne jest tutaj, czy las jest nasz czy przeciwnika, liczy się jedynie fakt, że to nasz ruch spowodował zamknięcie. W takiej sytuacji dobieramy klocek bonusowy i dokładamy go tak, jakbyśmy posiadali dodatkowy ruch. Klocki bonusowe są dwóch rodzajów: standardowe, ale lekko „podkręcone” oraz specjalne (dwie sztuki). Podkręcenie polega zwykle na umieszczeniu na klocku jeziora z wielką ilością ryb lub rogatych zwierząt. Kafelki specjalne wnoszą możliwość modyfikacji zasad gry i punktacji, co opisze przy okazji punktacji na koniec gry.

Punktacja podczas gry
Na wstępie zaznaczam, że wszystkie sytuacje konfliktowe, kiedy kilku graczy ma swoje pionki w jednym punktowanym elemencie sprowadzane są do pytania, który gracz ma więcej meepli/chatek. W przypadku remisu obaj gracze otrzymują punkty.


Zacznijmy od najbardziej intuicyjnego elementu punktacji, czyli lasów. Podczas gry, w momencie zamknięcia lasu dostajemy po 2 punkty za każdy jego fragment. Należy zwrócić uwagę, że „fragment” nie zawsze jest równoznaczne określeniu „kafelek”. Na poniższym przykładzie mamy las składający się z 4 kafelków, ale 5 fragmentów. Liczbę punktów zwiększają znajdujące się w lesie złote grzyby, o 2 za każdy taki symbol. W przypadku, gdy w lesie znajdował się symbol góry złota gracz może dodatkowo wziąć kafelek bonusowy (tylko jeden, nawet, jeżeli w lesie znajdowało się kilka symboli) i dołożyć go w ramach dodatkowego ruchu w swojej kolejce.

Las warty 10 punktów (plus kafelek bonusowy)

Drugim elementem punktacji są rzeki. Rzeka uznawana jest za zamkniętą, kiedy na jej końcach znajdują się albo jeziora albo źródła. W momencie zamknięcia rzeki gracz otrzymuje po 1 punkcie za każdy fragment rzeki oraz po 1 punkcie za rybę w jeziorach na końcach rzeki.

Rzeka warta 7 punktów (5 kafelków + 2 ryby)

Punktowanie na koniec gry
Tutaj ujawnia się brutalność tej odmiany Carcassonne. Nie zamknięte lasy i rzeki nie przynoszą na koniec gry żadnych punktów. Gracze zajmujący te elementy „na zapas” mogą więc ponieść znaczne straty.

Punkty przynoszą jednak systemy rzeczne. Każdy taki system, w którym dominujemy pod względem ilości chatek przyniesie dokładnie tyle punktów, ile ryb znajduje się we wchodzących w jego skład jeziorach.

Drugim (i ostatnim) elementem punktowanym na koniec gry są łąki. Ponieważ Łowcy i Zbieracze ulokowani są w czasach, kiedy najważniejsze było wyżywienie samego siebie tak też punktacja łąk przebiega inaczej niż w przypadku normalnego Carcassonne. Punkty dostajemy za zwierzęta przebywające na naszych łąkach, przy czym:

• otrzymamy 2 punkty za mamuta / bawoła
• otrzymamy 2 punkt za sarnę / jelenia
• stracimy 2 punkt za każdego tygrysa na łące, przy czym nie możemy stracić więcej punktów niż zdobyliśmy z saren, czyli nie działają ani na mamuty ani na bawoły

Łąka warta 9 punktów (6pkt za duże zwierzęta, 5pkt za małe i -2 za tygrysy)

I to w zasadzie wszystkie elementy punktowane w czasie i na koniec gry. Wcześniej wspomniałem, że wśród kafelków bonusowych znajdują się 2 specjalne. Pierwszy z nich przedstawia tygrysa uciekającego przed ogniem i sprawia on, że podczas punktacji łąki, w skład której wchodzi, nie są brane pod uwagę tygrysy na niej znajdujące się. Drugi przedstawia kamienny monument i jeżeli gracz zajmie łąkę właśnie przez ten kafelek wygrywa on punkty niezależnie od tego czy dominuje na niej czy nie.

Dodatek
Pisząc, że ta wersja nie posiada dodatków nagiąłem troszkę prawdę. Otóż powstał kiedyś mini dodatek „król i zwiadowca” i zawierał kilka dodatkowych kafelków do podstawowego Carcassonne oraz 5 specjalnych kafelków do Łowców i Zbieraczy. Aby dołożyć je do gry należy je rozdać graczom przed rozgrywką.

• Szaman – nie jest dokładany do planszy. Podczas każdej kolejki gracz może wziąć swojego meepla z nieukończonego elementu krajobrazu z powrotem do swojej puli
• Zwiadowca – gracz, który zajmie łąkę na tym klocku do końca gry dostaje specjalną umiejętność. Kiedy właśnie wybrany ze stosu kafelek nie odpowiada mu może go odłożyć na spód i ponownie pociągnąć inny klocek z tego samego stosu
• Łowca na moście – łowca umieszczony na tym klocku liczy się jakby znajdował się po obu stronach rzeki. Ma wpływ na obie łąki, blokuje możliwość dostawienia tam drugiego meepla, jednak fizycznie ich nie łączy, co jest istotne kiedy jedna łąka zostanie przejęta przez innego gracza
• Jezioro z łódką – kiedy na jednym z odnóży rzeki (na tym klocku) umieścimy rybaka i zamkniemy jego odcinek rzeki automatycznie zostaje on przeniesiony na łódkę. Od tego momentu podczas każdego zamknięcia rzeki w tym systemie właściciel łódki dostaje tyle punktów ile ryb jest w większym z jezior ograniczających zamykaną rzekę
• Uprawa rolna – jeżeli zajmiemy łąkę z użyciem tego klocka na koniec gry dostaniemy dodatkowo po 1 punkcie za każdy kafelek, z którego składa się łąka. Jest to niezależne punktowanie, nie można więc przejąć punktów za uprawę pomimo przejęcia punktów ze zwierzyny na łące

Wrażenia
Z Carcassonne: Łowcy i Zbieracze zetknąłem się przed klasycznym Carcassonne, kiedy moja kolekcja składała się ledwo z 2-3 tytułów. Początkowo miałem problemy z ogarnięciem specyfiki występujących tutaj źródeł punktów. Teraz ta wersja jest dla mnie stosunkowo intuicyjna, jednak dalej pozostała „tą bardziej wymagającą”.

Mamy tutaj dużo elementów mechaniki zawartych w stosunkowo niewielkim zbiorze kafelków. Daje to efekt intensywności, ale jednocześnie utrudnia grę w większym gronie. Dla porównania zwykłe Carcassonne obładowane dodatkami bez problemu przyjmie 6 graczy. Jednak duża ilość klocków wpływa tam na „rozcieńczenie” efektu dodanych elementów. Dla przykładu klocki katedr z dodatku katedry i budowniczowie są istotnym elementem, jeżeli używamy wyłącznie podstawki i tego dodatku, jednak po dołożeniu wszystkich dostępnych na rynku dodatków stają się one bardzo rzadkie. W Łowcach i Budowniczych wszystko zostało przewidziane od początku i mamy bardzo dużą szansę użyć każdego elementu mechaniki kilkukrotnie podczas rozgrywki.

Kiedy porównacie elementy tej wersji gry zapewne znajdziecie kilka podobieństw do elementów dodatków do Carcassonne. W braku punktacji nie zamkniętych lasów i rzek jest coś z brutalności katedr. Punktacja łąk wydaje się bardziej realistyczną, acz równie prosta wersją punktacji łąk z podstawowej wersji. Nawet bonusy z zamykania cudzych miast mają swój odpowiednik. Czujemy więc, że jest to ciągle rodzina Carcassonne.

Jedno co na pewno różni obie wersje to dodatki. Do Łowców i Zbieraczy możemy dokupić jeden mini dodatek, zwykłe Carcassonne robi wrażenie gry, którą można uznać za kolekcjonerską. Mamy możliwość kupowania klasycznych dużych dodatków, mini dodatków oraz bardziej egzotycznych dołączonych do gazet.

Czy warto polecić tą wersję Carcassonne? Uważam, że tak. Nie będą z niego zadowolone osoby, które chcą zagrać w większym gronie. Jednak bogactwo, jakie oferuje jest naprawdę przyjemną alternatywą... i o ile tańszą

Tytuł: Carcassonne: Hunters and Gatherers (Carcassonne - Die Jäger und Sammler)
Autor: Klaus-Jürgen Wrede
Wydawca: Rio Grande Games, Hans im Glück
Liczba graczy: 2-5
Ocena ogólna: 4/5
Wykonanie i grafika: 4/5
Złożoność: 3/5

Profil na BGG: http://www.boardgamegeek.com/game/4390
Bruno Faidutti o Carcassonne: http://www.faidutti.com/index.php?Module=ludotheque&id=33
Recenzja na portalu Hall9000: http://www.hall9000.de/php/rezi.php?rezi=234